Otomasyon denince çoğu işletme sahibinin aklına uzun robot hatları gelir. Oysa ilk KOBİ otomasyon adımı genellikle tek bir darboğazı çözmekten ibarettir: elle sayılan ürünler, her seferinde ayarı kaçan bir fikstür ya da gece boyunca boşa çalışan bir kompresör. Aşağıdaki altı fikir, mevcut makineleri ve personeli koruyarak adım adım ilerlemek isteyen atölyeler için seçildi.
Hangi iş önce otomatikleştirilmeli?
Seçim yaparken dört soruya yanıt aramak işe yarar. İş günde kaç kez tekrarlanıyor? Hata yapıldığında bedeli ne oluyor: hurda, yeniden işleme, müşteri iadesi? İşlem operatörü ergonomik olarak zorluyor mu? Hattın geri kalanı bu istasyonu mu bekliyor? En çok “evet” alan işlem, ilk proje için en uygun adaydır. Kaba bir geri ödeme süresi için yatırım tutarını, kazanılacak yıllık işçilik ve hurda maliyetine bölmek başlangıçta yeterli fikir verir.
Altı uygulanabilir KOBİ otomasyon fikri
- Üretim sayacı ve duruş takibi: Bir sensör, küçük bir PLC ve basit bir operatör paneli (HMI) ile vardiya bazında adet ve duruş nedeni kaydedilir. Kâğıt formların yerini alan bu veri, sonraki yatırımların da pusulası olur.
- Pnömatik bağlama fikstürü: Elle sıkılan mengene yerine pnömatik silindirli bağlama, parça konumunu tekrarlanabilir kılar. İki el kumandası ya da ışık perdesi gibi koruma önlemleri tasarıma baştan eklenmelidir.
- İstasyonlar arası konveyör: Parçaların kasayla taşındığı hatlarda kısa bir bantlı konveyör ve birkaç sensör, ara stokları ve taşıma sırasında oluşan hasarı azaltır.
- Barkodla izlenebilirlik: Ürün ya da kasa üzerindeki barkodun istasyon çıkışında okunması, hangi lotun hangi gün ve hangi makinede üretildiğini kayıt altına alır. Okunamayan ürün otomatik olarak ayrılabilir.
- Röleli eski makinenin PLC’ye geçirilmesi: Mekaniği sağlam ama kumanda devresi sık arıza yapan makinelerde retrofit, yeni makine almaktan çoğu zaman daha mantıklıdır. Arıza tespiti de HMI üzerinden kolaylaşır.
- Enerji ve basınçlı hava izleme: Modbus haberleşmeli enerji analizörleri ve kompresör hattına eklenen basınç sensörleri, boşta çalışan makineleri ve hava kaçaklarını görünür hale getirir.
Küçük bütçede sık yapılan hatalar
İlk KOBİ otomasyon projesinde birkaç işi aynı anda çözmeye çalışmak, teslim süresini uzatır ve sonucu ölçmeyi zorlaştırır. Bir diğer hata, PLC programının kaynak dosyasını ve elektrik şemalarını teslim almamaktır; bu durumda en küçük değişiklik bile tedarikçiye bağımlı kalır. Güvenlik fonksiyonlarının ISO 13849 çerçevesinde ele alınması ve operatörlerin yeni düzene göre eğitilmesi de bütçe kalemi olarak baştan planlanmalıdır.
Küçük ölçekli projelerde mühendislik desteği
İkitelli gibi sanayi bölgelerindeki küçük atölyelerde bile tasarım, imalat ve yazılımın aynı elden yürümesi işi sadeleştirir. 2011’den beri endüstriyel otomasyon ve mekatronik alanında çalışan Yıldız Mekatronik, özel makine imalatında 3D CAD tasarımdan talaşlı imalata, PLC/HMI entegrasyonundan FAT/SAT kabul testlerine kadar süreci üstleniyor. Makinenin CE belgesiyle teslim edilmesi ve operatörlerin eğitimi de bu akışa dahil; servo ve pnömatik sistemlerin boyutlandırılması ise mekanik otomasyon tarafında ele alınıyor.
Firma bilgileri
YILDIZ MEKATRONİK SİSTEMLERİ
Adres: Orhangazi Mahallesi, 1711. Sk. No:95, 34538 Esenyurt/İstanbul
Telefon: (0212) 858 22 44
Web sitesi: Yıldız Mekatronik web sitesi
Çalışma saatleri: Pazartesi–Cuma 07:30–17:30, Cumartesi 07:30–13:00, Pazar kapalı
Başlamak için bir hafta boyunca duruşları ve nedenlerini elle not etmek, hangi fikrin önce uygulanacağını büyük ölçüde netleştirir.
